शुक्रकीट कसरी बन्छ ?
तपाईंको प्रश्नको जवाफ दिनुभन्दा पहिले शुक्रकीटको उत्पादन कसरी हुन्छ भन्ने विषयमा छोटो चर्चा गरौं । शुक्रकीट पुरुषको अण्डकोषमा बन्छ । अण्डकोषभरि नै गुजमुज्ज परेका नलिकाहरू हुन्छन् जसलाई Seminiferous Tubules भनिन्छ । यही नलीमा यात्रा गर्दै शुक्रकीटको उत्पादन प्रक्रिया पूरा हुन्छ । यी Seminiferous Tubules मा Sertoli cell तथा sperm stem cells (Spermatogonia) हुन्छन् । यी नलिकाको बाहिर तथा नलिकाको बीच–बीचमा पुरुष हार्मोन testosterone उत्पादन गर्ने Leydig cells हुन्छन् । Leydig cell बाट उत्पादन गरिएको testosterone हार्मोनको प्रभावमा Sertoli cell को सहयोगमा शुक्रकीटको उत्पादन सञ्चालित हुन्छ । Spermatogonia देखि शुक्रकीट बन्ने क्रम पूरा हुन यस्तै ७० दिनजति लाग्छ । अण्डकोषभित्र रहेका नलिकाहरूमा यो निरन्तर रूपमा चलिरहेको हुन्छ ।यसरी शुक्रकीट बन्ने कार्य पूरा भए पनि यो अझै परिपक्व भने भैसकेको हुँदैन । यी शुक्रकीट अझै पौडन सक्ने (गतिशील) हुने स्थितिमा पुगिसकेका हुँदैनन् । अण्डकोषबाट अब शुक्रकीट अण्डकोषमै टाँसिएको अर्को अङ्ग Epididymis मा आउँछन् र यसका नलिकामा यात्रा गर्ने क्रममा यसको कोष झिल्लीमा भएका कतिपय प्रोटिन हटाइन्छन् भने कतिपय थपिन्छन्, जसले गर्दा यी पौडन मात्र होइन, महिलाको डिम्बमा टाँसिन अनि त्यसलाई छेड्न सक्ने हुन्छन् । यसरी परिपक्व भएको शुक्रकीट वीर्य स्खलन हुँदा बाहिर आउन तयार अवस्थामा हुन्छन् ।
तपाईलाई थाहै होला, यिनै शुक्रकीट नै वीर्यमा मिसिन्छन् र वीर्य स्खलनका बेला त्यसका साथसाथै बाहिर निस्कन्छन् ।
शुक्रकीट सकिन्छ ?
शुक्रकीट बन्ने प्रक्रियाबाट नै बुझिसक्नुभयो होला कि पुरुषमा निरन्तर रूपमा शुक्रकीट बन्छन् । वीर्य स्खलन भयो भन्दैमा यो सकिने होइन । वीर्य स्खनलमा शुक्रकीट निस्कने क्रमसँगै यो बन्ने क्रम पनि निरन्तर रूपमा चलिरहन्छ । सामान्यत: एकपटकको वीर्य स्खलनमा यस्तै ३ करोडजति शुक्रकीट निस्कन्छन् । वयस्क पुरुषमा सामान्यत: एक दिनमा यस्तै १० करोड शुक्रकीट उत्पादन हुन्छन् । Epididymis मा भएको अम्लीय वातावरणमा यो निष्क्रिय अवस्थामा हुन्छ ।हस्तमैथुन गरेर होस् वा कुनै अर्कै युवतीसँग यौनसम्पर्क गरेर होस् वा श्रीमतीसँग यौनसम्पर्क गरेर वीर्य स्खलन गरेर होस्, वीर्य स्खलन गर्दा शुक्रकीट सकिँदैन ।इकान्तिपुर
